Ons Maandblad - september 1997 [Artikelen]
'Elan de solidarité' Tunesië en terug
Namens de Tunesiëgroep 1997, R. Riedijk
Waarom reageer je op een oproep in het maandblad om mee te gaan helpen bij het opknappen van een schooltje voor meervoudig gehandicapte kinderen in Le Kef, hartje Tunesië? Is het de uitdaging, het goede doel, het willen ontdekken van een andere cultuur en andere mensen? Of is het om gezellig met een groep van twintig mensen te knutselen aan meubels en wandversieringen?
De eerste dagen waren heerlijk ontspannend met zon, zee en strand. We verbleven in de jeugdherberg van Hamman-Sousse, een klein stadje net buiten Sousse. Iedereen had het hard nodig om eerst eens uit te rusten van het drukke leven in Nederland en een beetje te wennen aan de tropische hitte die in dit land heerst. De ontvangst in het schooltje in Kef was overweldigend. Na een tradionele welkomstdans van een klein meisje, wat drinken en loeiharde westerse popmuziek begon het officiële gedeelte. Een aantal directeuren of president-directeuren van verschillende instanties hielden een toespraak. Een hiervan sprak ons allemaal zo aan dat iedereen het er nu nog over heeft: de toespraak van Mustafa Aloui, directeur van sociale zaken in Kef. Door zijn oprechte warmte ging deze van hart tot hart. "Met elkaar realiseren wij een droom (...). De grondgedachte van het idee is om samen met onze Nederlandse vrienden te werken aan deze bijzondere school (...). Ik ben erg onder de indruk van jullie enthousiasme; de jeugd vertegenwoordigt tenslotte de toekomst. Deze generatie van de toekomst moet veel goedmaken van wat er in het verleden is fout gegaan. De liefde op zich is niet genoeg. De liefde vraagt om een bewijs. En ons werk is zo'n bewijs. Hartelijk dank."
De werkzaamheden aan de meubels en de wandversieringen verliepen voorspoedig. Een groot voordeel was dat de Tunesische timmerman de meeste meubels al in elkaar had gezet en wij deze alleen nog moesten schuren, schilderen en lakken. Vanwege de hitte werkten we van 7.30 uur tot 13.00, hielden na de lunch al slapend, lezend of kletsend siësta en werkten daarna nog door tot het diner.
Kleine werkongelukjes als omvallende emmers grondverf en een plotseling opkomende zandstorm die een dunne zandlaag achterliet in de nog verse verf, werden met vereende krachten opgelost. De zaterdagen werden opgevuld met door Kef georganiseerde stranduurtjes en culturele uitstapjes. Een avond moesten we zingend "acte de presence" geven bij een diner van de Kefse Rotaryclub voor de aanschaf van een nieuw busje voor de school. De zondagen waren echte rustdagen. Twee keer hebben we samen een mooie dienst kunnen houden, door met elkaar te spreken, te lachen, te huilen en te zingen; niet na te vertellen en onvergetelijk. Op de tuinwerkzaamheden na (de grond was te droog en het tuingereedschap was te oud) is alles gelukt wat we van tevoren gepland hadden. Het budget van de apostel en de opbrengst van de Limburgse sponsorloop zijn dan ook goed besteed. Toen ik op de dag van vertrek in mijn eentje zat te genieten, in de grote, nu aangeklede zaal, kon ik mij moeilijk voorstellen hoe het er in het begin uitzag. Er was toen echt helemaal niets. En nu door onze gezamenlijke multiculturele inspanningen staan er tafels, stoelen en kasten geschilderd in gezellige kleuren en hangen er prikbordjes en panelen met brunafiguurtjes. In de hoek staat een snoezelbak(1) Langs de wand van de zaal staat een zand en watertafel om lekker aan te spelen. Boven de grote ovale eettafel hangt nu een schilderij met het symbool van onze werkzaamheden: de vredesduif met een olijftak in zijn snavel. Op de gang hangen twintig kleine paneeltjes waar ieder groepslid iets persoonlijks op heeft geschilderd. De samenwerking met de Tunesi"rs verliep goed, maar je krijgt natuurlijk altijd met cultuurverschillen te maken. In Nederland is het geen normaal gebruik dat meisje voor 22:00 thuis zijn en mogen zij ook gewoon aan trekken wat ze willen. In Kef was dit voor ons wel aan strenge regels gebonden. Een ander verschil is dat wij gewend zijn om onze mening te geven en als individu beslissingen te nemen. De Tunesiërs waren lang niet altijd blij met onze spontane ideeën en bemoeienis. Hiërarchie is erg belangrijk hier en je gaat dus niet tegen een hogergeplaatste in of er omheen. Zo hebben we enkele voor ons belangrijke personen verrast met een afscheidscadeautje. Helaas vergaten we hierbij een van de president-directeuren. Het ontstane gevoel van gepasseerd zijn was later moeilijk weg te nemen bij deze man.
Tijdens het gezellig samen schilderen, koken, schuren merk je dit soort verschillen overigens nauwelijks op. En dat was toch een van de doelen van onze reis. Wat mij bijzonder trof aan de Tunesische bevolking was de grote gastvrijheid, interesse en het universele denken. De uitnodigingen om te komen eten, koffiedrinken of zelfs het bijwonen van een bruiloft, waren geen uitzondering. De gesprekken die na het aanvaarden van zo'n uitnodiging ontstonden, gingen vaak zeer diep en over essentiële vragen. De uitspraak dat het niet uitmaakt wat voor geloof je hebt, maar dat het er om gaat dat je ene goed mens bent, heb ik verscheidene malen gehoord. De oprechtheid van deze uitspaak was in de ogen van deze mensen te lezen. Dit terwijl mijn mening over de islam vaak gekleurd wordt door het extremisme op tv of in de krantenberichten.
De officiële overdracht stond weer bol van plechtigheden en hoogwaardigheidsbekleders. Daarna hadden de Tunesiërs een geweldige verrassing voor ons in petto: na de toespraken van de directeuren kwam een aantal gehandicapte kinderen die de school het komende jaar gaan gebruiken de zaal binnen. De ogen van zowel de kinderen als hun ouders spraken boekdelen en dat was de kroon op ons werk. Ze hadden mij geen mooier cadeau kunnen geven. Ik krijg weer kippenvel als ik eraan terugdenk.
De laatste paar dagen waren weer heel rustig; zon, zee en souvenirjacht. Wat in eerste instantie als moeilijk ervaren werd, was al snel een echte sport. Het afdingen. We deden onze Hollandse naam eer aan, door goed te kijken, te vergelijken en te pingelen; geen cent teveel hoor! Onze aankomst op schiphol was een hele "happening". We werden namelijk feestelijk onthaald met spandoeken, fotografen en de aanwezigheid van veel ouders, vrienden, herder Leeflang en ...de Apostel! Het gaf mij een goed gevoel om na deze intensieve en indrukwekkende werkvakantie iedereen weer te zien. Om drie weken lang zo dicht op elkaar aan een gemeenschappelijk doel te werken, is inderdaad een uitdaging. Zeker als de groep uit twintig individueel zeer verschillende mensen bestaat en de werkzaamheden samen met mensen uit een andere cultuur volbracht moeten worden. Maar door het gemeenschappelijk doel en het isolement van de groep is er een hechte band ontstaan, die ik niet snel zal vergeten. Ik nam in Tunesië en op schiphol dan ook afscheid van een nieuwe groep vrienden.
(1) Dit is een bak met een matras op de bodem en veel kussens aan de zijkanten. Voor gehandicapte kinderen kan dit heel rustgevend en veilig voelen om in zo'n bak te slapen, spelen of knuffelen.
Bloemen, spierpijn en geld voor Tunesië
Geschreven door; R. Riedijk & M. Riedijk-Meester
'Idealen vind je vooral bij mensen, die zich inzetten voor goede doelen.' Deze opmerking, gemaakt tijdens een kringsamenkomst, bracht de confirmantenkring van Brunssum en Heerlen op het idee van een gesponsorde wandeltocht voor het Tunesiëproject. Voor dit doel werd gekozen, omdat het voor de deelnemers direct zichtbaar resultaat zou opleveren en het geld niet naar een grote organisatie zou verdwijnen. Een tafel in de hal van het gebouw met foto's van het schooltje in Tunesië en sponsorformulieren voor elke confirmant en verzorger waren voldoende om veel broeders en zusters enthousiast te maken als sponsor op te treden. Ook op school en werk werden klasgenoten en collegae bereidgevonden hun steentje bij te dragen. Tijdens "de nacht van Gulpen", een wandeltocht van zeventig kilometer, beginnend op zaterdagavond 22:30, zette de groep haar beste beentje voor. Samen met nog 1.350 andere deelnemers kwam zij aan de start voor een wandeltocht die leidde door het mooiste, maar ook heuvelachtigste deel van de provincie. De tocht was zwaar. De regen die de vorige dag gevallen was, had grote plassen achtergelaten die de wandelaars maar met moeite konden omzeilen. Na de eerste dertien kilometer kwamen ze er dan ook achter, dat het tempo wel erg hoog lag. Na zesenveertig kilometer moesten er een paar afhaken, maar de rest ging onverdroten door. Met het eind in zicht leken zelfs de laatste heuvels wat minder hoog te zijn. In Gulpen wachtte niet alleen de harmonie, maar stonden ook ouders met andere supporters klaar om de wandelaars met bloemen en felicitaties in te halen. De ontvangst deed hun zelfs even de spierpijn vergeten. Het doel was bereikt. Door de grote inzet van de confirmanten en de betrokkenheid van de gemeenschap en andere sponsors, kregen de Tunesiëgangers een extra bedrag van vijftienhonderd gulden mee naar Kef.
De Islam; 'de weg'
Geschreven door; S.A.
Tijdens het verblijf in Tunesië zijn de jongeren geconfronteerd met allerlei aspecten van de islamitische cultuur. Een mooie aanleiding om in Ons Maandblad hier enige aandacht aan te besteden.
Van de drie monotheïstische godsdiensten - het christendom, het jodendom en de islam - is de islam de jongste. In deze drie godsdiensten is het geloof in één almachtige god de basis van het geloof. De islam, letterlijk 'de weg (van god)', is verwant aan de joodse christelijke religies - de 'volken van het boek' - en erkent dit ook. Zoals door de profeet Mohammed werd gezegd: 'elke tijd en elk volk krijgt van Allah zijn eigen profeet, die de wetten van god en zijn weg verkondigd.' Voor de joden was deze profeet Mozes, voor de christenen Jezus en voor de moslims Mohammed. Mohammed was in de laatste in de rij van de profeten, 'het zegel van de profeten'; na hem zou er geen profeet meer volgen.
Het ontstaan van de Islam
De islam is ontstaan in de zesde eeuw na Christus, op het Arabisch schiereiland. De verschillende Arabische stammen waren voortdurend met elkaar in gevecht en hadden ieder hun eigen god of goden. Een van de heiligste plaatsen voor alle arabieren was - door de aanwezigheid van de Kaäba(2) - Mekka. In deze plaats woonde Mohammed. Hij had het geluk een rijke koopmansvrouw te trouwen, waardoor hij minder hard hoefde te werken en de tijd had om na te denken over het geloof. Na een nachtelijk bezoek van een engel, zo staat er in de Koran - het heilige boek van de moslims - begon hij in de ban van Allah te prediken. Allah dicteerde hem telkens een soera- een strofe- van de Koran. Aangezien zijn prediking bij de heersende macht niet in goede aarde viel, moest Mohammed Mekka ontvluchten. Hij kreeg onderdak in Medina, waar hij de islam verder ontwikkelde. In deze stad kwam hij ook in contact met Joden en Christenen. Door gesprekken met deze mensen begon zijn eigen geloof duidelijker vormen aan te nemen. Na een aantal jaren in Medina geleefd te hebben, was de aanhang van Mohammed enorm gegroeid. Inmiddels was het geestelijk klimaat in Mekka zodanig veranderd, dat Mohammed in triomf terug kon keren naar de stad. In de jaren daarna groeide de islam uit tot de algemene godsdienst onder de arabieren en voor het eerst waren de Arabische stammen verenigd. Onder de verschillende islamitische heersers maakte de islam een enorme groei door. In de honderd jaar tijd was een immens gebied veroverd en waren grote groepen mensen tot de islam bekeerd. Hun opmars werd uiteindelijk in Frankrijk, door Karel Martel, gestopt. Spanje zou echter lange tijd in islamitische handen zijn en pas langzaam worden heroverd. Niet alleen op militair terrein ging het de islamitische wereld voor de wind, ook de wetenschap, economie en theologie bloeiden op. Zo ontstond bijvoorbeeld de Soefibeweging, een beweging van mystici, die probeert door meditatie en andere methoden steeds dichter bij het wezen van Allah te komen.
Geloofsvoorschriften
De koran, die pas na de dood van Mohammed op papier gezet werd, gaat in de eerste plaats over het geloof. Daarnaast beschrijft de Koran dingen die direct met het dagelijks leven te maken hebben, zoals het gebruik van alcohol. De islam is gebaseerd op vijf 'geloofszuilen', die een aantal gebruiken meebrengen. Dit zijn:
'Sharah' (geloofsbelijdenis). Het geloof van de moslim heeft eigelijk twee pijlers, 'Allah is de enige god en Mohammed is zijn profeet' en 'De Koran is Gods woord'. Elke vrijdag is er een samenkomst in de moskee, waarin een aantal strofen uit de Koran, de soera's te horen krijgt. 'Salat' (gebed). Vijfmaal per dag bidt de moslim met het gezicht naar Mekka gericht. 'Zakat' (aalmoezen). Elke moslim moet een deel van zijn inkomen aan de armen geven, 'zoveel als hij kan missen'. 'Ramadan' (vasten) 'vasten doet de geest neigen naar geestelijk voedsel, brengt de mens nader tot God.' Een voorbeeld hiervan is de Ramadan, een maand waarin gevast wordt en pas na zonsondergang gegeten en gedronken mag worden. 'Hadji' (bedevaart). Elke moslim hoort eenmaal in zijn leven een bedevaart, de 'Hadji' naar Mekka te maken. De tocht brengt Moslims van veraf bijeen en stimuleert broederschap en uitwisseling van ideeën.
(2) Kaäba, het Arabische woord voor 'Kubus', is het centrale heiligdom van de islam, dat zich bevindt in een open ruimte binnen de grote moskee van Mekka. In de noordoostelijke muur is de beroemde zwarte steen ingemetseld, die volgens overlevering door de aarstengel Gabriël aan Abraham gebracht zou zijn.
Overgenomen uit Ons Maandblad september 1997 © Het Apostolisch Genootschap